เสี้ยวหนึ่ง.... ของความรู้สึก

ของเล่นที่เรียกว่า "จั๊กจั่น" นี้ ผมได้มาจากการไปเที่ยวตลาดโต้รุ่งองค์พระปฐมเจดีย์ จ.นครปฐม ซื้อจากคุณลุงที่ขายอยู่เป็นประจำที่ตลาดองค์พระปฐมเจดีย์ ในเวลาเย็น-ค่ำ ราคาอันละ 10 บาท

ลักษณะการเล่นก็ไม่มีอะไรมาก แค่หมุนให้เอ็นไปเสียดสีกับตุ่มยางสีแดง เสียงจะวิ่งผ่านเอ็นมาเข้าที่กระบอก กระบอกนี้ก็เปรียบเสมือนลำโพงที่ขยายเสียงให้ดังขึ้น เหมือนกับการเล่นโทรศัพท์แก้วน้ำ ที่ใช้แก้วน้ำ 2 ใบ ทำเป็นไมโครโฟน แล้วเอาเส้นเอ็น ผูกโยงระหว่างแก้วน้ำ 2 ใบ แล้วพูดผ่านแก้วน้ำ จากต้นสาย ถึงปลายสาย

คุณลุงคนขาย เล่าให้ผมฟังว่า การทำของเล่นแบบนี้เป็นวิชาที่สืบทอดมาตั้งแต่สมัยคุณพ่อเป็นการทำขายกันตั้งแต่สมัยอยู่เมืองจีน และคุณพ่อของคุณลุงสอนให้คุณลุงทำขาย พร้อมกับกำชับว่า วิชาการทำของเล่นนี้ จะสามารถใช้เลี้ยงชีพตนเองได้

บ้านของคุณลุงอยู่ตลาดพลู แต่ด้วยความรักในองค์พระปฐมเจดีย์ คุณลุงจึงย้ายมาอยู่นครปฐมพร้อมกับทำอาชีพขายของเล่น และส่งเสียลูกๆ จนเรียนจบ ทุกวันนี้คุณลุงก็ยังขายของเล่นอยู่เช่นเดิม

ผมถามแกว่า แล้ววิชานี้ลุงได้สืบทอดให้ใครบ้าง แกตอบผมด้วยน้ำเสียงปนเศร้า "ลูกๆ ของลุง มันไม่เอาหรอก มันบอกว่ามันอาย ถ้ามันต้องมาแบกของเล่นขาย" "แต่ลุงก็ไม่บังคับมันหรอก บางวันลุงได้รับเชิญให้ไปสอนเด็กๆ ตามโรงเรียนเพื่อทำการฝีมือ"

ของเล่นอีกอย่างนึง ที่เด็กในสมัยของผมชอบกันมาก คือกระปุกออมสิน จำได้ว่าเวลาไปเปิดบัญชีกับธนาคาร ก็จะได้ของขวัญเป็นกระปุกออมสิน หรือแม้แต่ไปห้างสรรพสินค้า เค้าก็จะมีกระปุกออมสินแจกฟรี

รถเข็นขายกระปุกออมสินรูปสัตว์ต่างๆ มีขายที่หน้าโรงเรียนจนเป็นที่ชินตา เด็กสมัยผม แข่งกันเก็บตังค์ ถ้าใครเก็บเต็มกระปุกก่อน ก็จะชนะ รางวัลของผู้ชนะก็ไม่ได้มีอะไรมากมาย นอกจากความภูมิใจเท่านั้น

ปัจจุบัน ผมแทบไม่เห็นกระปุกออมสินขายเลย อีกทั้งการโฆษณาของธนาคาร ก็เชิญชวนให้คนใช้เงิน มากกว่าการเก็บเงินเหมือนในอดีต ธนาคารต่างๆ ก็เน้นการให้แต้ม สำหรับคนที่ใช้เงิน ใช้บัตรเครดิตครั้งละ มากๆ กลายเป็นว่าคนใช้เงินมากก็จะได้แต้มได้โบนัสมาก เมื่อเทียบกับในอดีต ค่านิยมมันต่างกันคนละขั้วเลยจริงๆ

ปัจจุบันการซื้อของทำได้ง่าย แต่จ่ายเงินยาก แล้วผมว่ามันไปเสริมสร้างลักษณะนิสัยที่ไม่ดี หลายครั้งผมมีเงินติดกระเป๋าอยู่ไม่กี่ร้อยบาท แต่เดินดูสินค้าราคาหลักพัน เงินสดก็มีไม่พอ กิเลศมันก็พุ่งพล่านอยากได้ ทำไงดี

"ถ้ามีบัตรของธนาคารนี้ ก็จะได้ส่วนลดอีก 10% นะคะ" เสียงพนักงานสาวกล่าวพร้อมรอยยิ้ม

กิเลสในความรู้สึกเกิดขึ้นทันที ซึ่งหลายครั้งผมพ่ายแพ้ให้กับกิเลศของตนเอง จะมารู้สึกอีกครั้งตอนครบกำหนดชำระเงิน ของมันได้มาง่ายครับ แต่การหาเงินมาชำระนี่มันไม่ง่ายเลย   

ถ้าเป็นสมัยก่อน อยากได้อะไร เราต้องประหยัด อดออม เก็บเงินให้ได้ถึงเป้า เพื่อนำเงินที่เราเก็บหอมรอมริบไว้ ไปซื้อของที่เราอยากได้ แม้ว่าจะต้องอดออมเป็นเดือน เป็นปีก็ตาม ของชิ้นนั้นจึงได้มาเพราะน้ำพักน้ำแรง และการประหยัด อดออมของเราเอง

การคิดถึงเรื่องราวในอดีต แล้วนำมาเปรียบเทียบกับปัจจุบัน ทำให้เห็นว่า โลกเราเปลี่ยนไปมากมาย ทำไมคุณลุงขายของเล่นที่องค์พระปฐมเจดีย์ ถึงไม่ยอมเลิกอาชีพทำของเล่นขาย และรายได้จากการขายของเล่นเพียงวันละไม่กี่บาท ก็ยังสามารถส่งลูกทุกคนเรียนจบจนมีงานทำ  ขณะที่บางคนเงินเดือนเป็นหมื่น ก็ยังไม่พอเลี้ยงชีพตัวเอง กระปุกออมสินหายไปไหน การเก็บหอมรอบริบ เป็นเรื่องที่สำคัญน้อยกว่าการทำบัตรเครดิตหรืออย่างไร